MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU TRỊ SẸO LỒI HIỆN NAY

1. Tổng quan về sẹo lồi

Sẹo lồi (keloid) là tình trạng tăng sinh quá mức mô xơ sau tổn thương da, đặc trưng bởi sự phát triển vượt ra ngoài ranh giới vết thương ban đầu. Sẹo lồi không chỉ ảnh hưởng đến thẩm mỹ mà còn gây khó chịu cho người bệnh do đau, ngứa hoặc hạn chế vận động nếu xuất hiện ở các vị trí đặc biệt.

Việc điều trị sẹo lồi vẫn là một thách thức trong y học do tỷ lệ tái phát cao và chưa có phương pháp nào được xem là tiêu chuẩn vàng tuyệt đối. Hiện nay, xu hướng điều trị ưu tiên phối hợp nhiều phương pháp nhằm tăng hiệu quả và giảm tái phát.

Hình ảnh minh họa sẹo lồi -  nguồn ảnh internet

2. Các phương pháp điều trị sẹo lồi hiện nay

2.1. Tiêm corticosteroid nội tổ chức

Tiêm corticosteroid, phổ biến nhất là triamcinolone acetonide, được xem là phương pháp điều trị nền tảng trong sẹo lồi.

• Cách thực hiện: Tiêm trực tiếp thuốc vào mô sẹo.
• Liều lượng thường dùng: 10–40 mg/mL, tùy kích thước và vị trí sẹo.
• Thời gian điều trị: Tiêm mỗi 3–6 tuần, kéo dài vài tháng cho đến khi sẹo mềm và phẳng hơn.
• Cơ chế: Ức chế tăng sinh nguyên bào sợi, giảm viêm và giảm tổng hợp collagen.

Ưu điểm:

• Hiệu quả rõ trong việc làm giảm kích thước, độ cứng, đau và ngứa của sẹo.
• Chi phí hợp lý, dễ triển khai.

Nhược điểm:

• Đau khi tiêm.
• Có thể gây teo da, giãn mạch hoặc rối loạn sắc tố tại chỗ.
• Sẹo có thể tái phát nếu ngưng điều trị sớm.

2.2. Tiêm 5-Fluorouracil (5-FU)

5-FU là thuốc chống tăng sinh tế bào, thường được sử dụng phối hợp với corticosteroid.

• Liều thường dùng: 5-FU 50 mg/mL, tiêm mỗi 1–4 tuần.
• Thời gian điều trị: Thường kéo dài vài tháng tùy đáp ứng.

Ưu điểm:

• Hiệu quả tốt hơn corticosteroid đơn thuần trong nhiều nghiên cứu.
• Giúp giảm tỷ lệ tái phát khi phối hợp đúng cách.

Nhược điểm:

• Đau tại vị trí tiêm.
• Có thể gây loét da hoặc hoại tử nông nếu liều cao.

2.3. Liệu pháp lạnh (Cryotherapy)

Cryotherapy sử dụng nitrogen lỏng để làm đông và phá hủy mô sẹo.

• Cách thực hiện: Đông lạnh sẹo theo chu kỳ đông – tan, lặp lại mỗi 4–6 tuần.
• Chỉ định: Thường áp dụng cho sẹo nhỏ hoặc sẹo mới.

Ưu điểm:

• Kỹ thuật đơn giản, chi phí thấp.
• Hiệu quả tốt hơn khi kết hợp với tiêm corticosteroid.

Nhược điểm:

• Có nguy cơ tăng sắc tố hoặc teo da, đặc biệt ở người da sẫm màu.
• Hiệu quả hạn chế nếu dùng đơn độc cho sẹo lớn.

2.4. Điều trị bằng laser

Các loại laser thường dùng gồm laser CO₂, Nd:YAG, PDL.

• Cách thực hiện: Điều trị nhiều buổi, mỗi buổi cách nhau 2–4 tuần.
• Vai trò: Thường là phương pháp hỗ trợ, kết hợp với tiêm thuốc.

Ưu điểm:

• Cải thiện bề mặt sẹo, giảm đỏ và tăng hiệu quả thấm thuốc.
• Mang lại lợi ích thẩm mỹ tốt.

Nhược điểm:

• Chi phí cao.
• Hiệu quả đơn độc không vượt trội so với tiêm corticosteroid.

2.5. Phẫu thuật kết hợp xạ trị

Phẫu thuật cắt bỏ sẹo lồi chỉ nên thực hiện khi kết hợp điều trị hỗ trợ, đặc biệt là xạ trị sau mổ.

• Thời điểm xạ trị: Trong vòng 24 giờ sau phẫu thuật.
• Liều xạ thường dùng: Tổng liều 12–20 Gy, chia trong 3–5 ngày.

Ưu điểm:

• Là phương pháp hiệu quả nhất cho các trường hợp sẹo lồi lớn, tái phát nhiều lần.
• Giảm rõ rệt tỷ lệ tái phát so với phẫu thuật đơn thuần.

Nhược điểm:

• Quy trình phức tạp.
• Có nguy cơ tác dụng phụ của xạ trị, do đó cần cân nhắc kỹ chỉ định.

2.6. Gel silicone và liệu pháp áp lực

• Cách sử dụng: Bôi gel hoặc dán silicone hằng ngày trong nhiều tháng.
• Vai trò: Chủ yếu để phòng ngừa và giảm tái phát sau điều trị.

Ưu điểm:

• An toàn, ít tác dụng phụ.
• Phù hợp sử dụng lâu dài.

Nhược điểm:

• Hiệu quả chậm.
• Đòi hỏi sự tuân thủ cao của người bệnh.

3. Xu hướng điều trị hiện nay

Các nghiên cứu gần đây cho thấy không có phương pháp đơn lẻ nào mang lại hiệu quả tối ưu cho mọi trường hợp sẹo lồi. Do đó, điều trị hiện nay tập trung vào:

• Cá thể hóa phác đồ điều trị cho từng bệnh nhân.
• Phối hợp nhiều phương pháp

4. Kết luận

Điều trị sẹo lồi là quá trình lâu dài, cần sự phối hợp chặt chẽ giữa bác sĩ và người bệnh. Việc lựa chọn phương pháp phụ thuộc vào kích thước, vị trí, thời gian tồn tại của sẹo cũng như tiền sử tái phát. Áp dụng phác đồ điều trị kết hợp và theo dõi lâu dài là chìa khóa giúp nâng cao hiệu quả và hạn chế tái phát sẹo lồi.