BECKER'S NEVUS
- Đại cương
Bớt Becker (Becker's Nevus) là một dạng bớt sắc tố lành tính thường gặp, đặc biệt là ở nam giới trong độ tuổi dậy thì. Dù không gây nguy hiểm đến tính mạng, nhưng tình trạng này thường gây ảnh hưởng lớn đến thẩm mỹ và tâm lý của người mắc phải.
Đây là một dạng hamartoma biểu bì sắc tố lành tính được mô tả lần đầu bởi Samuel William Becker từ năm 1948–1949.
Becker's Nevus nguồn ảnh internet
- Dịch tễ học
Becker nevus là bệnh lý tương đối phổ biến nhưng hay bị bỏ qua hoặc nhầm lẫn với các bớt sắc tố khác. Tỷ lệ ước tính khoảng 0,5–2% dân số trong các nghiên cứu dịch tễ học.
Nam giới thường bị ảnh hưởng nhiều hơn nữ giới (tỷ lệ báo cáo khoảng 5:1, mặc dù một số nguồn ghi nhận có thể thấp hơn).
Thường khởi phát trong độ tuổi dậy thì, nhưng có thể xuất hiện từ khi sinh hoặc thời thơ ấu.
- Sinh bệnh học và cơ chế bệnh học
Nguyên nhân chính xác Becker nevus vẫn chưa rõ ràng, nhưng các bằng chứng từ nghiên cứu chỉ ra:
Có thể liên quan tới tăng đáp ứng androgen tại chỗ do tăng biểu hiện thụ thể androgen, giải thích vì sao tổn thương thường nổi bật hơn ở nam và xuất hiện vào tuổi dậy thì.
Bệnh là dạng hamartoma của biểu bì, tế bào sắc tố (melanocyte) và nang lông, dẫn tới tăng sắc tố và đôi khi tăng lông.
Không thấy yếu tố di truyền rõ rệt, mặc dù một số trường hợp gia đình hiếm được báo cáo.
- Các đặc điểm lâm sàng điển hình
Bạn có thể nhận biết bớt Becker thông qua các dấu hiệu sau:
- Dát/nốt tăng sắc tố xuất hiện dưới dạng một mảng da màu nâu nhạt hoặc nâu sẫm, ranh giới khá rõ ràng nhưng hình dạng thường không đều.
- Vị trí: Thường xuất hiện ở một bên cơ thể (phổ biến nhất là vùng vai, ngực hoặc cánh tay). Tuy nhiên, một số ít trường hợp có thể xuất hiện đối xứng hai bên hoặc ở vùng chân.
- Sự phát triển của lông (Hypertrichosis): Đây là dấu hiệu đặc trưng. Sau một thời gian da bị sậm màu, tại vị trí đó sẽ mọc lên những sợi lông đen, thô và cứng. Quá trình này có thể mất vài tháng hoặc vài năm để phát triển hoàn thiện.
- Các biểu hiện khác: Đôi khi vùng da này có thể xuất hiện mụn trứng cá hoặc có bề mặt hơi gồ ghề hơn da bình thường.
- Phần lớn không gây ngứa hay đau, thường bệnh nhân đến khám vì lý do thẩm mỹ.
- Phương pháp điều trị và quản lý
Bớt Becker không thể tự biến mất theo thời gian. Việc điều trị chủ yếu nhằm mục đích thẩm mỹ.
Sử dụng Laser: Đây là phương pháp phổ biến nhất để làm mờ sắc tố và triệt lông. Các loại laser như Q-switched Ruby, Nd:YAG hoặc laser phân đoạn có thể mang lại hiệu quả nhất định. Tuy nhiên, bệnh nhân cần lưu ý rằng bớt Becker có tỷ lệ tái phát khá cao sau khi điều trị bằng laser.
Triệt lông: Sự kết hợp giữa laser phân đoạn và công nghệ ánh sáng IPL thường cho kết quả khả quan đối với tình trạng rậm lông trên bớt.
Tránh ánh nắng mặt trời: Việc tiếp xúc trực tiếp với tia UV có thể khiến vùng bớt trở nên đậm màu hơn. Do đó, sử dụng kem chống nắng và che chắn kỹ vùng da này là điều rất quan trọng.
Phẫu thuật: Các biện pháp như cắt bỏ hay ghép da thường ít được khuyến khích vì tổn thương của bớt Becker thường rộng, có thể lại sẹo xấu.
Kết luận
Becker nevus là một tổn thương tăng sắc tố lành tính thường gặp ở tuổi dậy thì, xuất hiện dưới dạng dát nâu một bên da, kèm rậm lông, với cơ chế sinh bệnh liên quan đến androgen tại chỗ. Chẩn đoán chủ yếu lâm sàng, hỗ trợ bởi soi da; điều trị thường là nhu cầu thẩm mỹ hơn là y khoa. Tiên lượng tốt và không có nhiều nguy cơ tiến triển ác tính trong hầu hết trường hợp.
BS CKI Mạc Văn Ân
Khoa Điều trị
