Vảy phấn hồng là một bệnh da lành tính, khá thường gặp, có xu hướng tự khỏi sau một thời gian. Tuy nhiên, do biểu hiện là các dát đỏ bong vảy trên da nên nhiều người lo lắng, nhầm lẫn với nấm da hoặc các bệnh lý khác. Bài viết dưới đây giúp bạn hiểu rõ hơn về nguyên nhân, triệu chứng, tiến triển và cách xử trí bệnh.

1. Vảy phấn hồng là gì?

Vảy phấn hồng (còn gọi là bệnh vảy phấn hồng Gilbert) là bệnh da cấp tính, đặc trưng bởi:

• Các dát đỏ hoặc hồng trên da
• Có bong vảy mỏng ở rìa tổn thương
• Thường xuất hiện ở thân mình

Bệnh thường gặp ở trẻ lớn và người trưởng thành trẻ (khoảng 10–35 tuổi), có thể xuất hiện nhiều hơn vào mùa đông . Đa số trường hợp bệnh tự khỏi và không để lại sẹo.

2. Nguyên nhân gây bệnh

Hiện nay, nguyên nhân chính xác của vảy phấn hồng vẫn chưa được xác định rõ. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu cho rằng bệnh có thể liên quan đến:

• Phản ứng sau nhiễm virus
• Sự tái hoạt động của virus herpes người (HHV-6, HHV-7)

Bệnh không phải do nấm, không phải do dị ứng thông thường và đa số không lây lan mạnh trong cộng đồng.

3. Dấu hiệu nhận biết

3.1. Thể điển hình (thường gặp nhất)

Khoảng 50–90% trường hợp có biểu hiện điển hình:

➤ Tổn thương “mẹ”

• Xuất hiện đầu tiên
• Là một mảng tròn hoặc bầu dục
• Kích thước khoảng 2–4 cm hoặc lớn hơn
• Màu hồng/đỏ nhạt, ranh giới rõ
• Rìa có viền bong vảy mỏng (gọi là “viền vảy”)
• Thường gặp ở thân mình, ngực, lưng

➤ Các tổn thương “con”

Sau tổn thương “mẹ” từ vài ngày đến vài tuần, xuất hiện thêm nhiều tổn thương nhỏ hơn:

• Hình dạng tương tự nhưng kích thước nhỏ hơn
• Phân bố chủ yếu ở thân mình
• Sắp xếp dọc theo đường da, tạo hình ảnh giống “cây thông Noel”
• Có thể ngứa nhẹ hoặc ngứa nhiều, một số trường hợp không ngứa

( Hình ảnh thể điển hình : Tổn thương mẹ và các tổn thương con )

( Hình ảnh tổn thương mẹ )

3.2. Thể không điển hình (khoảng 20%)

Một số bệnh nhân có biểu hiện khác với mô tả cổ điển:

• Tổn thương khu trú ở tay, chân, vai, bẹn, nách
• Tổn thương tập trung ở nếp gấp (cổ, nách, bẹn)
• Dạng sẩn nhỏ 1–3 mm có viền vảy
• Hiếm gặp hơn: dạng mày đay, mụn nước hoặc xuất huyết

Những trường hợp này dễ bị nhầm với nấm da, chàm, vảy nến hoặc dị ứng thuốc.

( Hình ảnh thể không điển hình )

4. Tiến triển và tiên lượng

• Bệnh có thể tự khỏi sau 4–10 tuần
• Sau khi khỏi, da thường trở lại bình thường
• Một số trường hợp có thể để lại tăng hoặc giảm sắc tố nhẹ (đặc biệt ở người da sẫm màu)
• Biến chứng có thể gặp: chàm hóa, bội nhiễm do gãi nhiều

Có thể có trường hợp tái phát.

5. Phân biệt với các bệnh khác

Vảy phấn hồng có thể bị nhầm với:

• Dị ứng thuốc
• Giang mai
• Nấm da
• Vảy nến thể giọt
• Chàm thể đồng tiền
• Lichen phẳng

Vì vậy, khi xuất hiện các dát đỏ bong vảy trên da, người bệnh nên đến cơ sở chuyên khoa da liễu để được thăm khám, điều trị đúng, tránh tự ý điều trị ( bôi thuốc ) không theo chỉ định của Bác sĩ chuyên khoa, không phù hợp.

6. Điều trị

Chủ yếu là điều trị triệu chứng (đặc biệt là ngứa) và theo dõi sát diễn tiến bệnh.

7. Người bệnh cần lưu ý gì?

• Giữ da sạch, khô, tắm nước ấm vừa phải
• Tránh chà xát mạnh vào vùng da tổn thương
• Mặc quần áo rộng, chất liệu thấm hút mồ hôi
• Có thể sử dụng sản phẩm dưỡng ẩm dịu nhẹ để giảm khô da

⚠️ Không nên tự ý điều trị bằng việc tự mua thuốc bôi hoặc thuốc uống khi chưa được bác sĩ thăm khám, đặc biệt nếu là thuốc có chứa corticoid hoặc thuốc kháng nấm, vì có thể làm thay đổi hình thái tổn thương và gây khó khăn cho chẩn đoán.

KẾT LUẬN

Vảy phấn hồng là bệnh da lành tính, có thể tự khỏi và ít để lại biến chứng. Tuy nhiên, do dễ nhầm lẫn với nhiều bệnh lý da khác, người dân nên thăm khám tại cơ sở chuyên khoa da liễu để được chẩn đoán và tư vấn đúng cách.

Nếu bạn hoặc người thân có các biểu hiện nghi ngờ vảy phấn hồng, hãy đến cơ sở chuyên khoa da liễu uy tín khám sớm để được hướng dẫn chăm sóc phù hợp và yên tâm điều trị.

                                                     BSCK1 Ngô Quốc Tiến    

                                                                                                                                             Khoa khám bệnh