PHÙ NIÊM TRƯỚC XƯƠNG CHÀY
- Đại cương:
- Phù niêm trước xương chày (Pretibial myxederma – PTM) là một biểu hiện ngoài tuyến giáp hiếm gặp của bệnh tự miễn tuyến giáp, chủ yếu liên quan đến bệnh Basedow.
- Khoảng 4,3% bệnh nhân Basedow có biểu hiện, tương đương 1/100000 người/ năm
- Thường xuất hiện sau chẩn đoán bệnh tuyến giáp 1-2 năm và hầu như kuoon xảy ra bệnh mắt do tuyến giáp.
- Cơ chế bệnh sinh:
- Kháng thẻ kích thích thụ thể TSH (TRAb) gắn vào fibroblast da hoạt hoá
- Fibrolast hoạt hoá sản xuất nhiều glycosaminoglycan (GAG) đặc biệt HA
- GAG tích tụ trong mô kẽ, hút nước mạnh
Gây phù, dày cứng da vùng trước xương chày. - Cytokine viêm góp phần tang tổng hợp chất nền và xơ hoá.
Tự miễn dịch 
Kích hoạt fibroblast 
tang GAG 
giữ nước
PHÙ NIÊM ĐẶC TRƯNG
- Biểu hiện lâm sàng:
- Phù không lõm
- Mảng da cứng, sáp, tăng sắc tố hoặc màu cam-đỏ, dạng “sần vỏ cam”
- Nốt sần
- Dạng phù voi – hiếm gặp và nặng nhất
- Chẩn đoán:
4.1 Chẩn đoán xác định:
- Tiền sử bệnh lý tuyến giáp
- Tổn thương da đặc trưng (biểu hiện lâm sàng)
- Sinh thiết da – Tiêu chuẩn vàng về mô bệnh học: lắng đọng mucin (acid hyaluronic) ở trung bì – nhuộm Alcian blue sẽ bắt màu mạnh, tách các collagen. Không có hoặc rất ít tế bào viêm.
- Siêu âm da: Lớp dưới da dày, giảm âm đồng nhất, “ hình con nhái”, phản ánh sự lắng đọng mucin.
- Xét nghiệm kháng thể kháng thụ thể TSH (TRAb/ TSI) dương tính và tang cao.
4.2 Chẩn đoán phân biệt:
- Lichen myxoedematosus (phù niêm dạng lichen): sẩn chắc nhỏ, thành mảng ở thân mình. Không liên quan tuyến giáp
- Lymphedema (phù bạch huyết): phù mềm, ấn lõm (giai đoạn sớm), có thể tiến triển thành cứng (giai đoạn muộn). Có tiền sử phẫu thuật vùng bẹn
- Morphea (xơ cúng bì thể khu trú): mảng da cứng, màu ngả ánh vàng, quầng tím. Sinh thiết thấy xơ hoá.
- Chronic Venous insufficidency (suy tĩnh mạch mạn tính): da màu nâu xỉn (lắng đọng hemosiderin) loạn dưỡng loét phù ấn lõm
- Sarcoidosis: nốt hoặc mảng màu nâu đỏ. Sinh tiết tháy u hạt không hoại tử
- Mycetoma Chromoblastomycosis (nấm sâu): tổn thương dạng nốt sẩn, mẳng, xơ cứng. Tiền sử chấn thương xuyên thủng da vad các hạt nhỏ chảy mủ.
5. Điều trị
5.1 Điều trị không dung thuốc:
- Tránh hút thuốc, giảm cân
- Vạt lý trị liệu giảm phù: massage dẫn lưu bạch huyết, bang ép, tập luyện, chăm sóc da.
5.2. Điều trị nội tiết;
- Bắt buộc phải ổn định tuyến giáp: bước đầu tiên, quan trọng trong phác đồ điều trị. Mục tiêu đưa bệnh nhân về trạng thái bình giáp
- Phương pháp: thuốc kháng giáp, phóng xạ I-131…
5.3 Điều trị dùng thuốc: Theo chỉ định của Bác sỹ
- Tại chỗ: bôi corticoid, tiêm tại chỗ
- Toàn thân: uống thuốc ức chế nguyên bào sợi, thuốc sinh học.
6. Kết luận:
Phù niêm truóc xương chày là bệnh hiếm gặp nhưng có thể gây ảnh hưởng nặng nề về chức năng và thẩm mỹ. Người bệnh cần được khám sớm để được chẩn đoán chính xác, tránh tái phát nhiều lần và hạn chế sẹo gây mất thẩm mỹ.
Khoa Khám Bệnh
Bác sĩ CKI Bùi Thị Hoàng Yến
Trung tâm Da liễu Hải Phòng
📍 Địa chỉ: 139-140 Trần Phú – Hải Phòng
☎ Hotline: 0814-557-655
🌐 Website: https://trungtamdalieuhaiphong.vn/
